คู่มือยื่นภาษีครึ่งปี (ภ.ง.ด. 94) – สำหรับผู้มีคู่สมรส

ปรับปรุงล่าสุดเมื่อ : 3 สิงหาคม 2569

หน้าที่ในการยื่นภาษีครึ่งปี

การยื่นภาษีครึ่งปี (ภ.ง.ด.94) คือการนำรายได้ ตามประเภทที่กฎหมายกำหนด ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงครึ่งปีแรก 1 ม.ค. – 30 มิ.ย. มาคำนวณและชำระภาษีล่วงหน้า โดยมีลักษณะเหมือนการ "วางมัดจำภาษี" เพื่อเป็นเครดิตภาษีช่วยแบ่งเบาภาระภาษีเงินก้อนใหญ่ในรอบเต็มปี

โดยหากช่วง 1 มกราคม – 30 มิถุนายน เข้าเกณฑ์ทั้ง 2 ข้อ ดังต่อไปนี้ จะมีหน้าที่ต้องยื่นภาษีครึ่งปีด้วยนะคะ

1. มีเงินได้พึงประเมิน ประเภท 40(5) – 40(8)
   • 40(5) ค่าเช่าทรัพย์สิน
   • 40(6) วิชาชีพอิสระ (การประกอบโรคศิลปะ, นักกฎหมาย, วิศวกร, สถาปนิก, นักบัญชี และช่างประณีตศิลป์)
   • 40(7) รับเหมา
   • 40(8) การประกอบธุรกิจ หรือ เงินได้อื่นๆ
2. มีรายได้รวมจากข้อ 1 ถึงเกณฑ์ต้องยื่นภาษี
   • คนโสด มีรายได้รวมเกิน 60,000 บาท
   • คนมีคู่สมรส มีรายได้รวมเกิน 120,000 บาท

สิทธิทางภาษีที่ต่างจากคนโสด

เมื่อจดทะเบียนสมรสกันตามกฎหมาย คู่สมรสจะได้รับสิทธิต่างๆ ในการยื่นภาษีครึ่งปี ดังนี้ค่ะ

• สิทธิลดหย่อนคู่สมรสไม่มีรายได้
  หากคู่สมรสไม่มีเงินได้ที่ต้องเสียภาษี สามารถนำมายื่นลดหย่อนภาษีครึ่งปีได้ 30,000 บาท (จากสิทธิเต็มปีภาษี 60,000 บาท)
• สิทธิแบ่งรายได้ที่ทำงานร่วมกัน
  เงินได้ 40(5) – 40(7) สามารถแบ่งในสัดส่วน 50:50 เท่านั้น ส่วนเงินได้ 40(8) สามารถแบ่งเป็นสัดส่วนเท่าใดก็ได้ตามที่ตกลงกัน (เช่น 70:30) เพื่อกระจายฐานภาษีไม่ให้หนักที่คนใดคนหนึ่ง ซึ่งมีรายได้ประเภทอื่นอยู่แล้ว
• สิทธิเลือกวิธียื่นภาษี กรณีมีรายได้ทั้งคู่
  การยื่นภาษีครึ่งปี สามารถเลือกยื่นภาษีได้ 2 แบบ คือ แยกยื่น หรือ ยื่นรวมทั้งหมด ส่วนการยื่นภาษีเต็มปี สามารถเลือกยื่นภาษีได้ 3 แบบ คือ แยกยื่น, ยื่นรวมทั้งหมด หรือ ยื่นรวมบางส่วน (อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่บทความ การยื่นภาษีสำหรับคู่สมรส)

หลักการคำนวณและค่าลดหย่อน "ครึ่งปี"

การคำนวณภาษีครึ่งปีใช้หลักการเดียวกับการคำนวณภาษีสิ้นปี คือต้องคำนวณเปรียบเทียบ 2 วิธีค่ะ

• วิธีที่ 1 คำนวณแบบขั้นบันได
  คำนวณโดยใช้สูตร [ เงินได้พึงประเมิน – ค่าใช้จ่าย – ค่าลดหย่อน = เงินได้สุทธิ ] แล้วนำเงินได้สุทธิไปคำนวณภาษี ตามอัตราภาษีแบบขั้นบันได
• วิธีที่ 2 คำนวณแบบเหมา
  หากมีรายได้ประเภท 40(5) – 40(8) รวมกันเกิน 1,000,000 บาท ต้องคำนวณภาษีแบบเหมา 0.5% แล้วนำไปเปรียบเทียบกับวิธีที่ 1 โดยให้ชำระภาษีตามวิธีที่คำนวณได้ยอดสูงกว่า

ตารางเปรียบเทียบสิทธิค่าลดหย่อน (ครึ่งปี VS เต็มปี)

หมายเหตุ : สำหรับเบี้ยประกันและดอกเบี้ยบ้าน เนื่องจากโครงสร้างทางกฎหมาย ประกอบด้วยส่วนค่าลดหย่อน 10,000 บาท และส่วนเงินได้ที่ได้รับยกเว้น 90,000 บาท ในการยื่นภาษีครึ่งปี กฎหมายให้หารครึ่งเฉพาะส่วนค่าลดหย่อน (10,000/2 = 5,000 บาท) เมื่อนำมารวมกับส่วนยกเว้น 90,000 บาท เพดานสิทธิครึ่งปีจึงเท่ากับ 95,000 บาท

ข้อควรระวังสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม

1. การเลือกหักค่าใช้จ่าย (แบบเหมา หรือ ตามจริง)
   เนื่องจากรายได้ 40(5) – 40(8) สามารถเลือกหักค่าใช้จ่ายได้ทั้งแบบเหมา (%) หรือหักตามจริง (มีเอกสารหลักฐาน) แต่หากเลือกวิธีใดในการยื่นภาษีครึ่งปีแล้ว ต้องใช้วิธีหักค่าใช้จ่ายรูปแบบเดียวกันเมื่อยื่นภาษีเต็มปีไม่สามารถเปลี่ยนสลับไปมาได้ค่ะ 
2. โทษของการไม่ได้ยื่นภาษีครึ่งปี
   หากมีรายได้ถึงเกณฑ์แต่ไม่ยื่นภาษี หากถูกตรวจสอบ จะต้องยื่นภาษีย้อนหลังพร้อมชำระค่าปรับ รวมกับ เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของยอดภาษีที่ค้างชำระด้วยค่ะ

การกรอกยื่นภาษีในระบบ E-Filing ของกรมสรรพากร

การกรอกยื่นภาษีในระบบ E-Filing (ภ.ง.ด. 94) ของกรมสรรพากร ก็เป็นอีกส่วนหนึ่งที่มักสร้างความสับสนให้กับผู้เสียภาษีค่ะ ขอยกส่วนที่สร้างความสับสนหลักๆ 2 ส่วนด้วยกัน มาอธิบายดังนี้ค่ะ

ส่วนที่ 1 : รูปแบบการยื่นภาษีของคู่สมรส

หลังจากระบุสถานะ "สมรส" และกรอกข้อมูลคู่สมรสแล้ว ระบบจะมีคำถามให้เลือกรูปแบบการยื่นภาษีจาก 4 ตัวเลือก ที่เน้นไปที่สถานะมีรายได้ของคู่สมรส

• ต้องการรวมคำนวณเงินได้ทั้งหมด : ต่างฝ่ายต่างมีเงินได้ 40(5) – 40(8) และต้องการยื่นรวมกันเป็นชื่อเรา
• ต้องการแยกคำนวณทุกประเภทเงินได้ : ต่างฝ่ายต่างมีเงินได้ 40(5) – 40(8) และต่างฝ่ายต่างแยกยื่น
• มีเงินได้เฉพาะมาตรา 40(1) – (4) : เรามีรายได้ 40(5) – 40(8) ฝ่ายเดียว คู่สมรสมีรายได้ 40(1) – 40(4)
• ไม่มีเงินได้ : คู่สมรสไม่มีเงินได้ ในช่วง ม.ค. - มิ.ย. ที่ผ่านมา

ส่วนที่ 2 : กรณีเลือกรวมคำนวณภาษี ต้องระบุรายได้ของคู่สมรส

วิธีตรวจสอบความถูกต้อง : เมื่อกรอกข้อมูลครบแล้ว ให้กดพิมพ์แบบพิมพ์เพื่อตรวจสอบความถูกต้องในส่วน "รายละเอียดแนบ ภ.ง.ด.94 กรณีรวมคำนวณภาษี" รายการเงินได้ ค่าใช้จ่าย และยอดคงเหลือของทั้งสองฝ่ายจะแยกแสดงในช่องผู้มีเงินได้และคู่สมรสอย่างชัดเจน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง — กรมสรรพากร : คำแนะนำการยื่นแบบ ภ.ง.ด.94